บายศรีวิถีอีสาน

บายศรีวิถีอีสาน
เดินทางไปงานสักการะอะไรต่อมิอะไรที่เกี่ยวข้องกับความเชื่อตามวิถีอีสานปีหนึ่งๆหลายต่อหลายหน 
แต่ละหนก็ได้เห็นการใช้บายศรีบ่อยๆ เช่นการบายศรีสู่ขวัญให้กับนักท่องเที่ยว บายศรีเพื่อการบูชา ไม่ว่าจะบูชาพญานาค บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อถือ บูชาบรรพบุรุษและอื่นๆ

ต้นปีไปดูประกวดบายศรีอยู่ที่อุดร ต่อมาก็ไปดูบูชาพญานาคด้วยหมากเบ็ง (พานบายศรีนั่นแหละ) ที่คำชะโนดสงกรานต์ก็ไปดูการบายศรีสู่ขวัญนักท่องเที่ยว เมื่อไม่กี่วันก็ไปดูเขาทำพานบายศรีบูชาเจ้าพ่อพญาแลอดีตเจ้าเมืองชัยภูมิ อาทิตย์ก่อนก็ไปดูพิธีบวชนาคทั้งแห่นาคโหดและแห่นาคด้วยช้าง
ก็ด้วยการเจอะเจอเช่นนี้จึงทำให้คิดจะเขียนเรื่องนี้ขึ้นมา
บายศรีไม่ใช่จะมีแต่ที่อีสาน ที่ภาคเหนือ ภาคกลาง เขมร ลาวก็มีเช่นเดียวกัน พม่าที่เคยไปก็มี เรียกได้ว่าเป็นวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก็ได้ และก็ไม่ต้องสงสัยเลยว่า..ประเพณีนี้นำเข้ามาจากอินเดียแน่นอน เพราะเป็นมรรควิธีคล้ายพราหมณ์ ซึ่งเป็นต้นตำหรับของศาสนาแห่งการร้องขอ
อีสานเรียกบายศรีว่า พาขวัญบ้าง หมากเบ็งบ้าง พานบายศรีบ้าง
ในหมู่เขมรจะเรียก บายแสร็ตจานบ้าง บายแสร็ตเถี๊ยะบ้าง บายแสร็ตเดิมบ้าง
ภาคเหนือเรียกบายศรีว่า ใบสีบ้าง ใบสรีบ้าง ใบศรีนมแมวบ้าง

สมัยก่อนอิทธิพลขอมซึ่งนับถือฮินดูเป็นใหญ่ในภูมิภาคนี้ ขอมมีกำเนิดจากฮินดูอินเดียที่ส่งออกมาศาสนาและวัฒนธรรมมายังภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นับตั้งแต่อินโดนิเซียเรื่อยมาไทยไปยันเขมร ด้วยเหตุนี้เครื่องบายศรีนี้จึงมีทุกประเทศที่กล่าวมาไม่เว้นแม้แต่อินโดนีเซีย..ใครไปที่เกาะบาหลีมาก็คงเห็นคำว่า “บาย” ในภาษาเขมรแปลว่า “ข้าว” เข้าใจว่าแต่ก่อนโน้น..น่าจะมีข้าวเป็นองค์ประกอบหลักและก็ไม่ใช่กระทงใหญ่แบบปัจจุบันแต่เป็นกระทงใบตองที่ใช้ในพิธีไหว้วิญญาณบรรพบุรุษเสียมากกว่า แล้วพัฒนากระทงใบตองให้ใหญ่ขึ้นทำชั้นๆมาทำพิธีใหญ่ๆ เพื่อให้ดูใหญ่ดูดี ดูมีศรัทธากว่า ท้ายสุดก็กลบความเป็นกระทงใส่ข้าวเล็กๆ ไปเสีย

คำว่าหมากเบ็งเป็นชื่อเรียกตามภาษาอีสาน หลายคนสันนิษฐานว่าเพี้ยนมาจากคำว่าเบญจซึ่งแปลว่า 5 ซึ่งหลายคนก็ตีความหมายกันไปคนละเรื่อง เช่นตีความหมายว่าเป็น “ขันห้า” ในทางพุทธศาสนา คือ “รูป เวทนา สังขาร วิญญาณ” แต่บางคนก็ว่าคือเครื่องบูชาทั้ง 5 อันได้แก่ “ข้าวตอก ดอกไม้ ธูป เทียน หมากพลู” แต่ในภาคเหนือ คำว่า “เบ็ง” หมายถึงการยึดโยงคือยึดโยงสิ่งต่างๆเอาไว้บนพานบูชา ซึ่งก็น่าจะให้ความหมายที่ใกล้เคียงไม่น้อย วัฒนธรรมล้านนากับล้านช้างก็ใกล้เคียงกัน เพราะมีความสัมพันธ์กันระหว่างผู้ปกครองกับผู้ปกครองในอดีต ไม่แน่ใจว่า “ไตลื้อ” ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางเชื้อชาติ ศาสนาและวัฒนธรรมกับล้านนาและล้านช้างมีหมากเบ็งหรือพานบายศรีหรือไม่ เพราะไปหลายครั้งแล้วก็ไม่เห็น หรือมีแต่ถูก “ฮั่น” กลืนกินทางวัฒนธรรมไปเสียแล้ว

ผมเอาลวดลายพานบายศรีหรือหมากเบ็งหรือบายแสร๊ตจานในภาษาเขมรมาให้ท่านผู้อ่านได้ชม เพราะมันเป็นศิลปะบนความเชื่อที่น่าสนใจของอีสานและอาเซียนอีสานมีการประกวดพานบายศรีหรือหมากเบ็งซึ่งทำกันหลายชั้นอย่างสวยงามหลายต่อหลายจังหวัด แต่ละปีการประดิษฐ์พานบายศรีหรือหมากเบ็งก็สวยงามวิจิตรพิสดารมากขึ้นทุกวัน ปัจจุบันมีทั้งกระบวนการเรียนการสอน มีทั้งร้านค้าขายที่เพิ่มขึ้นมากมายทั้งเป็นร้านใหญ่โตและร้านเล็กร้านน้อย ทั้งทำด้วยพระในวัดและนอกวัด


มูลค่าของหมากเบ็งหรือบายศรีในแต่ละปีของทั้งอีสานและเหนือมากขึ้นทุกวันๆ ตามความเชื่อและวิถีการเติบโตของการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมอีสานด้วยความเป็นศิลปะที่มีหลายต่อหลายภาค ด้วยความวิจิตรพิสดารที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆตามความต้องการของตลาด ทำไม ททท. หรือหน่วยงานทางวัฒนธรรมจึงไม่จัดการประกวดระดับประเทศเพื่อกระตุ้นการท่องเที่ยวเสียเลยล่ะ 

เชิญลาวและเขมรมาร่วมประกวดด้วยเพื่อให้สมกับความเป็นเอกภาพของอาเซียนอีกต่างหาก! 

ผู้ชม: 121

แสดงความคิดเห็น

เที่ยว พัก กิน ถิ่นอีสาน

ร้านอาหาร เลยดานัง สาขา 2 เลย

ร้านอาหาร เลยดานัง สาขา 2 เลย

ร้านเลยดานัง เป็นร้านอาหารเวียดนามที่เปิดคู่กับจังหวัดเลยมานานหลายปี สาขาที่ 2 บรรยากาศภายในร้านยังคงตกแต่งแบบเรียบง่าย มีกลิ่นอายเวียดนาม เน้นการบริการแบบเป็นกันเอง บริการอาหารเวียดนามต้นตำรับ มีทั้ง แหนมเนือง, กุ้งพันอ้อย, บั่นหอย, เปาะเปี๊ยะสด, เปาะเปี๊ยะทอด และเพิ่มเมนูพิเศษเอาใจลูกค้าอย่างเมนู ส้มตำ แกงเห็ด เพิ่มความหลากหลายให้กับลูกค้ามากขึ้น เหมาะกับการทานอาหารกับกลุ่มพื่อน คนรู้ใจ หรือมาทานกับครอบครัว

Dai Heng Boutique Hotel สาขา 2

Dai Heng Boutique Hotel สาขา 2

ใดเฮงบูติคโฮเต็ล เปิดให้บริการอยู่ถนนชายโขง ที่ตั้งโรงแรมอยู่ไม่ไกลกันมาก ซึ่งสไตล์การตกแต่งคงคอนเซ็ปต์ของโรงแรมใดเฮงเอาไว้ บรรยากาศทั้งสองที่คล้ายๆ กันตรงที่อยู่ริมแม่น้ำโขง จุดเด่นของสาขาที่ 2 แห่งนี้ก็คือ เพียงเปิดประตูออกจากห้องพักก็สามารถมองเห็นวิวแม่น้ำโขง ทอดยาวไปจนสุดสายตา นับเป็นเสน่ห์ของเชียงคานที่นักท่องเที่ยวต่างหลงรัก

ครัวคุณปืน เชียงคาน

ครัวคุณปืน เชียงคาน

ครัวคุณปืน ตัวบ้านเป็นสีเหลือง แต่ด้านในทาด้วยสีเขียว บรรยากาศภายนอกมีต้นไม้ล้อมรอบ ทั้งไม้ยืนต้นและไม้เลื้อย โซนทานอาหารด้านในเป็นเก้าอี้ไม้ ด้านนอกต่อเติมให้เป็นโซนทานอาหารแบบเอาท์ดอร์ ด้วยโต๊ะหินอ่อนหลังคามุงจาก เมนูอาหารส่วนใหญ่เป็นเมนูจากปลาน้ำโขง อาทิ ปลาช่อนน้ำตก, ปลาลุยสวน และเมนูอื่นๆ อย่าง หมึกสดไข่เค็ม และส้มตำทอด

ดูทั้งหมด