โลกสีฟ้า

อีสานทุ่งรวงทอง

14 พ.ย. 2560 ผู้ชม: 190

อีสานทุ่งรวงทอง
อีสานมีพื้นที่ถึง 1 ใน 3 ของประเทศ ด้วยการมีเขาสูงและที่ราบ นิเวศน์วิทยาของอีสานจึงมีทั้งนิเวศน์ทุ่งและนิเวศน์ทาม นิเวศน์ทุ่งคือเป็นที่ราบขนาดกว้างใหญ่ น้ำไม่ท่วมเหมาะแก่การปลูกข้าว นิเวศน์ทามคือทุ่งที่มีน้ำท่วมและน้ำขังร่วมด้วย


นิเวศน์ทามอยู่ตามลำน้ำสายหลักสามสายของอีสานคือ “มูล” “ชี” และ “สงคราม” “มูล” อยู่ด้านใต้ของภาค “ชี” อยู่กลางภาค และ “สงคราม” อยู่เหนือของภาค การมีนิเวศน์ทุ่งและนิเวศน์ทามดังกล่าว จึงทำให้ “ข้าวอีสาน” “ในอดีต” ที่ปลูกในแต่ละนิเวศน์ดังกล่าว “ต่างกัน” ตามนิเวศน์ในแต่ละพื้นที่ ข้าวที่ปลูกในนิเวศน์ทามซึ่งมีพื้นที่น้ำมากในช่วงหนึ่งและน้ำน้อยในอีกช่วงหนึ่งจึงมี 2 เวอร์ชั่น คือเวอร์ชั่นข้าวน้ำมากกับเวอร์ชั่นข้าวน้ำน้อย เวอร์ชั่นข้าวน้ำมากก็ปลูกข้าวเจ้าลอย ข้าวเหนียวลอย ข้าวก่ำลอย เวอร์ชั่นน้ำน้อยก็ปลูกข้าวหอมสามกอ ข้าวหวิดหนี้ ข้าวอีเตี้ย


นิเวศน์ทุ่งที่ใหญ่ที่สุดของอีสานก็คือทุ่งกุลาร้องไห้ กินพื้นที่ตั้งแต่มหาสารคาม กาฬสินธุ์ บุรีรัมย์ สุรินทร์ ร้อยเอ็ด ยโสธร ไปจรดอุบลราชธานี



ข้าวที่ปลูกในนิเวศน์ทุ่งราบจะเป็นข้าวที่มีอายุปานกลางเช่นข้าวแม่ฮ้าง ข้าวนางนวล ข้าวเจ้าแดง ข้าวเล้าแตก ส่วนข้าวที่อยู่ในแอ่งที่มี “น้ำขัง”ก็จะปลูกข้าวที่เรียกกันว่าข้าวหนักหรือข้าวที่มีอายุยืนยาวกว่าเช่นข้าวพม่าลาย ข้าวพม่าหอม ข้าวสนสบายและข้าวคำผาย เป็นต้น  


ส่วนที่เป็นโคกเนินของอีสานซึ่งเป็นดินที่ไม่อุ้มน้ำหน้าแล้งแล้งจัด หน้าฝนแม้จะมีน้ำน้ำก็ไม่ขัง พื้นที่ดังกล่าวชาวนาก็ก็จะปลูกข้าวที่มีอายุสั้นหรือที่เรียกว่าข้าวเบา เช่นข้าวดอแผ่ ข้าวดอฮี ข้าวดอแดง ข้าวปลาซิว ข้าวป้องแอ้ว ข้าวกอเดียว ส่วนที่แล้งจัดไปกว่านั้นก็จะปลู้ข้าวอีแหล่โสตาย ข้าวสายันต์ ข้าวชิลแม่จันทร์ 


ส่วนในพื้นที่ที่เป็นภูเขาเช่นเทือกเขาพนมดงรักติดชายแดนกัมพูชา เทือกเขาดงพญาเย็นแถวโคราช เทือกเขาเพชรบูรณ์ด้านทิศตะวันตกของภาค เทือกเขาภูพานด้านบน ซึ่งทั้งหมดจะเป็นพื้นที่ที่มีป่ามากแต่น้ำไม่ท่วมขัง เกษตรกรก็จะปลูกข้าวไร่เช่นข้าวหางปลาไหล ข้าวก่ำใจดำ ข้าวมังกรแดง ข้าวเจ้าไร่ ข้าวควายหลง ข้าวพญาลืมแกง ข้าวปลาซิวน้อย ฯลฯ

จะเห็นได้ว่าเดิมนั้นอีสานมีข้าวหลากหลายสายพันธุ์มากในอีสาน แต่ปัจจุบัน ข้าวพันธุ์เหล่านั้นได้สูญหายไปเพราะไม่ตรงกับความต้องการของตลาดและการส่งเสริมของทางราชการที่ส่งเสริมข้าวหอมมะลิ 105 และข้าวเหนียว กข 6 (ทำนองเดียวกับการเห่อทุเรียนหมอนทอง ก้านยาว จนลืมสายพันธุ์ทุเรียนอื่น ๆ ที่มีอัตลักษณ์จำเพาะด้านสี กลิ่น และคุณค่าทางภาชนาการของมันไป)
แม้ว่า..เกษตรกรในปัจจุบันได้รับการส่งเสริมให้รวมกลุ่มเพื่อมีอำนาจต่อรองในหลาย ๆ พื้นที่ไปพร้อมกับการทดลองปลูกข้าวที่หลากหลายสายพันธุ์ ไปพร้อมกับปรับปรุงพันธุ์ในหลาย ๆ กลุ่ม ในท่ามกลางความพยายามเข้ามาออกกฎหมายที่เป็นประโยชน์ต่อบางกลุ่มทุน แต่ก็ยังไม่ได้กว้างขวางมากมายเพียงพอจนทำให้ชาวนาโดยรวมมีอำนาจต่อรองได้ 

มีการรวมกลุ่มเพื่อพลิกแพลงข้าวที่ใช้ปุ๋ยเคมี ยาฆ่าหญ้าให้เป็น “ข้าวอินทรีย์” และมีการรวมกลุ่มต่อรองในรูปแบบต่าง ๆ แต่ก็ไม่ได้ทำให้ชาวนาอีสาน “โดยรวม” มีสภาพที่ดีขึ้นมากนักหลายรายก็ต้องสูญเสียที่ดินไปกับการใช้จ่ายและส่งลูกหลานไปเรียน


ปลายฝนต้นหนาวของทุก ๆ ปีคือในช่วงทั้งเดือนของพฤศจิกายน ใครมาภาคอีสานทางเครื่องบินและทางรถยนต์ก็จะเห็นข้าวและซังข้าวเหลืองอร่ามไปทั้งภาคแม้ราคาข้าวในปัจจุบันจะตกต่ำลงจนบางครั้งอาจจะไม่คุ้มทุนจนรัฐบาลแต่ละยุคต้องออกมาตรการช่วยเหลือ แต่อย่างไรก็ตามคนอีสานก็ยังต้องทำนาไปพร้อม ๆ กับการเข้ามาหากินในอาชีพอื่น ๆ เช่นเข้ามาหางานทำในกรุงเทพฯ เข้าสู่โรงงาน เข้าสู่ภาคการค้าและหลายแห่งพยายามแปรหมู่บ้านของตนให้เป็นหมู่บ้านท่องเที่ยว ททท. ก็ใช้วิถีของชาวนาตามฮีตสิบสองคลองสิบสี่มาเป็นจุดขาย ส่งเสริมการขายข้าวหอมมะลิและอีกหลากหลายสายพันธุ์ให้กับนักท่องเที่ยวเพื่อนำเงินเข้ามาหล่อเลี้ยงชาวนาและคนอีสานอีกทางหนึ่ง ข้าวคือสินค้าของการท่องเที่ยวอีกอย่างหนึ่งครับ!

แสดงความคิดเห็น

ข่าวกิจกรรม

ดูทั้งหมด